Wellicht was de adverteerder op 11 augustus bang dat klanten het bedrijf een onaangekondigde prijsverhoging van de toen beroemde ‘Columbus-Prowodnik autobanden’ (van de Prowodnik Gummiwerken in Riga, Letland) niet zouden vergeven en zette hij deze advertentie daarom in het avondblad van de NRC. Een mooie oprechte advertentie, maar of het kosten waard was valt ernstig te betwijfelen.

Telegraaf cartoonist Louis Raemaekers portretteerde de band nog eens in 1915.

Het lijkt er trouwens ook niet op dat de Letse fabriek de oorlog en de daaropvolgende Russische revolutie goed heeft doorstaan. Het laatste bericht over Prowodnik stamt uit 1921 en sprak over een ‘spoedige’ heropstart van de fabriek die kort daarvoor met Frans kapitaal was overgekocht.

Op 2 mei 1986 ontving Irak een levering biologische grondstoffen van een privaat biologisch onderzoeksinstituut uit de VS. De levering bevatten een aantal monsters ‘Baciullus Anthracis’ (miltvuur) ,  ‘Clostridium tetani’ (tetanus) en ‘Clostridium botulinum’ (botulisme). Al deze middelen waren te gebruiken voor de verdere ontwikkeling biologische wapens. De levering was goedgekeurd door de Amerikaanse federale overheid.

Van dit artikel heb ik ook een gesproken versie gemaakt. Ingesproken door een Belgische computerstem. Waarom? Omdat het kan en omdat ik een grote fan ben van door Belgen ingesproken geschiedenis-documentaires.

Het was deel van omvangrijke Westerste steun aan het regime van Saddam Hussein. Minstens 150 bedrijven waren bij deze steun betrokken, waarvan zeker 80 Duitse, 24 Amerikaanse, waarschijnlijk meer. Er werd in de jaren ’80 door de VS alleen al voor meer dan $1,5 miljard aan export ‘met mogelijke militaire toepassing’ aan Irak geleverd.

Het staat buiten kijf dat Irak alle mogelijke middelen aanwendde voor militaire doeleinden. Sinds 1980 was het land in oorlog met Iran. Tijdens deze oorlog kwamen de Koerden, gesteund door Iran, in opstand tegen Saddam Hussein. De dictator sloeg de opstand wreed neer in de operatie ‘de Buit’ (al-Anfal), waarbij zeker 100.000 koerden vermoord werden.

Op  16 maart 1988 wierpen Iraakse jachtbommenwerpers ladingen napalm, explosieven, mosterdgas en chemicaliën af  boven de woonwijken van de belegerde stad Halabja. Er werden 5.000 burgers op gruwelijke wijze gedood.  Iraakse officieren ‘bestudeerden’ vervolgens hoe effectief hun wapens waren geweest.

Iraanse journalisten waren als eerste ter plaatse en brachten andere media van de gruweldaden op de hoogte. Het bericht veroorzaakte grote opschudding in het Westen. Door Amerikaanse diplomaten werd, op aandringen van het ministerie van Defensie, echter benadrukt dat de verantwoordelijkheid voor de slachting ook deels bij Iran lag.

In de VN-Veiligheidsraad werden zeven weken na de aanval ‘beide partijen’ opgeroepen de aanvallen te staken.

Saddam Hussein verspeelde de Westerse steun in 1991 met de invasie van Koeweit. Twaalf jaar later werd zijn bewind met buitensporig Westers geweld beëindigd. Op 30 december 2006 werd hij ter dood gebracht wegens misdaden tegen de menselijkheid. Bij het proces dat hier aan voorafging had de voormalige dictator zich ook voor de gruwelen in Halabja moeten verdedigen.

Wat Westerse neo-conservatieven en andere haviken vergeten is dat ook Westerse overheden en bedrijven een dubieuze rol heeft gespeeld bij de wreedheden van de dictator.Om het maar in de woorden van stand up comedian Eddie Izzard te zeggen: “Guns don’t kill people, people kill people… but I do think the gun helps.”

“[Debat over feiten] is niet vruchtbaar. [Geschiedenis en dramaturgie] zijn verschillende werelden. De historicus gaat over de feiten en de behoedzame interpretatie daarvan, de dramaschrijver gaat over de emoties en de motieven, die bij voorbaat speculatief zijn.”

Een wonderlijk betoog. Er is een verschil tussen dramatiseren en heroïseren. Er is een verschil tussen een ‘lullige’ val over een glibberig stukje Rotterdam, en een ‘heroïsche’ val van 20 meter op het harde marmer van een Tilburgs paleis. (de auteur laat in het midden of hij dit overleeft)

Het ene verhaal suggereert dat de koning ook maar een mens is, die net zo goed door een kleinigheid geveld kan worden als ieder ander. Het andere verhaal suggereert dat met het sterven van koningen, “de door god aangewezen leiders”, alleen uitzonderlijke omstandigheden gemoeid zijn.

Geschiedenis is van ons allemaal. Maar is wat de heer Beukenkamp ook zeggen mag, wel degelijk een wetenschap. Het is gebaseerd op reproduceerbare en controleerbare feiten – een benadering van een verdwenen waarheid. De wetenschap is gebaseerd op de interpretatie van deze feiten – maar zelfs deze interpretatie loopt via toetsbare theorieën.

Het is ieder vrij om bij afwezigheid van historische feiten een eigen interpretatie te geven van het hoe en waarom van de loop der dingen. Ook zijn de beperkingen van een producent bekend. Het 19de eeuwse Rotterdam is helaas verloren gegaan en we weten maar weinig van hoe Wim.II zich echt gevoeld heeft. De vrije interpretatie zit dáár, in het recreeren van een niet bestaande locatie en onbekende emotie.

Maar dramatische verzinsels in de plaats zetten van bekende ’saaie’ feiten is geen interpretatie. Dat is nou gewoon klip en klare geschiedsvervalsing. Het is het negeren van de waarheid ten behoeve van de heroïsche positie van de hoofd-figuur in een stuk. En zo wordt een wellicht oninteressante vorst plots een (tragische) held.

Het is niet verboden, maar wel verwerpelijk. De filmmaker verruilt waarheid voor onwaarheid. Dit is niet zonder gevolgen, door deze geschiedsvervalsing steunt de filmmaker indirect de tegenwoordige positie van de Oranjes binnen de Nederlandse machtselite. En dat heeft niets, maar dan ook niets met geschiedenis te maken.

“God made people read so I could fill their heads with facts, facts, facts – and later tell them
whom to love, whom to hate and what to think.”
— Alfred C. Harmsworth.