Een vreemde karikatuur van de FNV in de Volksrkant.

1 Oktober, de ochtend na het stuklopen van het SER overleg kopte de Volkskrant. “Doorwerken tot 67 onontkoombaar“. Onder de kop stond een artikel dat in essentie ging over het feit dat de VNO-NCW voorzitter Bernard Wientjes het overleg had laten klappen omdat de beste man geen zin zou hebben in een “klef compromis”. De foto bij de kop toonde een somber kijkende Agnes Jongerius, haar hoofd rustend op haar hand. Zo leek vakbond uitgestreden, de voorzitter was nog een beetje boos, “Tuig van de Richel” noemde ze de werkgevers, maar ze waren verslagen. Een vreemde weergave van de werkelijkheid, die deel lijkt te zijn van een redactionele lijn van de Volkskrant.

De uitgebluste vrouw op de voorpagina van de Volkskrant was niet de vakbondsleider die de avond daarvoor in NOVA te zien was, daar toonde de voor-vrouw van de FNV zich strijdbaar en kondigde ze acties aan. De vakbond zou zich niet door de botte opstelling van de werkgevers-onderhandelaar Wientjes aan de kant laten zetten. Bij diens optreden in de talkshow Pauw en Witteman toonde Wientjes zich als een waardeloze diplomaat. Hij typeerde reactie van Jongerius als ‘overstuur’ en ‘emotioneel’. Typisch vrouwengedrag, niet mee te praten dus. Los van deze grove schoffering staat dat de VNO-NCW meer te winnen had bij het opblazen van het overleg, dan bij een compromis.

De Volkskrant leek in de redactionele lijn echter impliciet de kant van de werkgevers gekozen te hebben – of beter gezegd stelling genomen te hebben tégen de FNV. Eerst tegen de ‘ideeën’. De AOW moet namelijk omhoog, vanwege de vergrijzing weet u nog? Dat bij top-prioriteit van de AOW verhoging vraagtekens zijn te stellen, en dat dit vooral ten voordele is van de werkgevers, was begin Oktober niet in de krant terug te lezen. 2 okbtober plaatste men een stuk van de hand van SER kroonleden, “Waarom de AOW omhoog moet”, met daarbij een foto van twee dikke, hippe bejaarden op scooters, haast verveelde hangjeugd.  De FNV wil niet aan de nodige hervormingen meewerken, zien we. Zaterdag 3 oktober, in een fotomontage in de ‘teaser-rand’ bovenaan, toonde de lezer Agnes Jongerius met gespreidde armen, haar handen naar de grond:  een afwijzend gebaar naar… Bernard Wientjes.

De strijd van de Volkskrant kwam in de daaropvolgende week op stoom en richtte zich tegen wat een vakbond een vakbond maakt: actie. De aangekondigde stakingen van de bonden werden in een redactioneel commentaar op 5 oktober “voorbarig en buitenproportioneel” genoemd. Wel eenmaal ‘keurig’ naast ingezonden stukken van de linkse oppositieleiders Femke Halsema en Agnes Kant, die elk pleitten voor eigen alternatieven – respectievelijk flexibilisering en behoud van 65 norm. De volgende dag vervolgde de redactie standvastig haar verzet tegen de bonden. De 65 minuten acties van woensdag 7 oktober, waarbij rond 25,000 mensen op de been waren kregeb enkel een foto op de economie-pagina:  Eén actievoerder voor de rabobank-bouwput in Utrecht.

Er waren die dag 1,000 mensen aan het demonstreren in Utrecht, 2 minuten lopen van het punt waar de foto is genomen. De ironie druipt er vanaf. De eenzame grijze actievoerder, bijna ingehaald door een jongere, genegeerd door de arbeiders, het versterkte contrast van de regenachtige lucht. Het geheel is te triest voor woorden. De idiotie van het actiemateriaal, in het bijzonder de FNV safari-hoed (die is niet van de man zelf – maar die dag uitgedeeld door de organisatoren van de bond)  draagt overigens niet bij aan de geloofwaardigheid van de vakbond. Het straalt niet bepaald het klassieke ‘Gansch het raderwerk staat stil, als uw machtige arm het wil…” gevoel uit.

Na een klein artikel op vrijdag volgde op zaterdag een nieuwe klap in het gezicht van de vakbond. “Jongerius zoekt steun Wilders in AOW-kwestie”, stond midden op de voorpagina. Het artikel was een inleiding voor het interview met de vakbondsvrouw op pagina 15, “We dealen met de duvel en zijn oude moer.” Weer plaatste de Volkskrant-redactie een vreemde kop bij de feiten, er blijkt namelijk uit het voorpagina-artikel dat op prinsjesdag toenadering is gezocht door Tony van Dijck – een PVV kamerlid. Het interview gaat vervolgens eerder over een verwijdering tussen de traditionele bondgenoot van de FNV, de PvdA. De portretfoto bij het interview toont een gezellige vakbondsvoorzitter, wat de kop-woorden Duivel en Oude Moer met de foto-associaties doet laat ik in het midden – daar is hopelijk niet over nagedacht.

Het interview deed veel stof opwaaien. Het Amerikaanse zegzwijze ‘When the shit hits the fan’, is bijzonder toepasselijk. Slechts kort sprak men van ‘toenadering’. Dat veranderde sneltoen zaterdag tegen het middaguur Geert Wilders liet weten interesse te hebben in een gesprek met de vakbond, om te zien “Of we wel of niet kunnen samenwerken tegen de asociale AOW-plannen van het kabinet.” De vakbond CNV liet tegelijkertijd weten absoluut geen samenwerking te willen met “een partij die mensen uitsluit.” Agnes Jongerius werd intussen niets meer gevraagd. De volgende dag noemde GroenLinks fractievoorzitter Femke Halsema de ‘samenwerking’ tussen FNV en PVV in buitenhof “schokkend“. Dat het de FNV ging om steun bij een “parlementaire behandeling van een wetsvoorstel“, zoals het zelf nog verkondigde,  deed er niet meer toe.

Maandag kopte de Volkskrant op de voorpagina over de slechte ontvangst van het “AOW-pact tussen FNV en PVV”. Wéér een opmerkelijk geladen kop, nimmer is er sprake geweest van een pact. De associatie tussen ‘pact met de duivel’, en ‘dealen met de duivel en zijn oude moer’ is wel heel makkelijk gelegd. Enfin, de door de Volkskrant zelfveroorzaakte rel was rond. Agnes J. en Wilders G. leken even partners-in-crime. Dit tot grote woede van veel vakbondsleden. Jongerius haastte zich dan ook om een einde te maken aan de geruchten, en zegde de gesprekken met de PVV af.  Jongerius verstevigde zo haar eigen woorden, die ook verschenen in het interview van zaterdag.

“We zijn een politiek neutrale belangenclub. We doen zaken met de duivel en zijn oude moer. [...] Geen enkele partij komt op ons podium. Ze mogen wel aanwezig zijn, net als alle andere partijen.”

In de papieren krant beeldde de cartoon van Jos Collignon dinsdag, ondanks het afzeggen van de gesprekken door Jongerius, de door de Volkskrant gesuggereerde toenadering van de FNV richting de PVV af als een dans met een vampier – ook te associëren als een duivels figuur.

De vakbond is in de Volkskrant afgeschilderd als de grote verliezer van de AOW onderhandelingen, aanstichter van buitenproportionele acties (let wel, alle ‘stakingen’ zouden 65 duren) en als bondgenoot van de duivel. Wat het resultaat is van deze onderhuidse laster is nog onduidelijk. Deze week behandelt het kabinet de eerste eigenvoorstellen rond het thema. De PvdA stort voor ieders ogen ineen. De vakbond is op het moment verdeeld en (tijdelijk) verstomd door het Wilders-fiasco. Het is te hopen dat de eenheid wordt teruggevonden in Sociaal-Democratisch Nederland en dat de bonden de miljoenen actie-bereide Nederlanders, die zich hoe dan ook willen verzetten tegen de AOW-leeftijd-verhoging, opnieuw samenbrengen. Op steun van de Volkskrant hoeven ze echter niet te rekenen.